اصول اخلاقی انتشار مقاله
این نشریه در حوزه مباحث اخلاقی و قانونی تحقیقات از اصول کمیته اخلاق بینالمللی نشر (COPE) پیروی میکند.
وظایف اخلاقی نویسنده
- مسئولیت نهایی محتوای مقاله بر عهده نویسنده / نویسندگان مقاله است.
- نویسنده نباید مقاله یا بخشی از آن را همزمان به نشریه دیگری یا برای ارائه در کنفرانس یا موارد مشابه ارسال کرده باشد. در صورت مشخص شدن این موضوع، مقاله از روند مجله خارج خواهد شد.
- نویسنده باید در پژوهش خود از هر نوع رفتار غیراخلاقی پژوهشی مانند جعل و تحریف اطلاعات، سرقت علمی، بهرهگیری از دیگران برای انجام پژوهش و ذکر نام خود بهعنوان نویسنده، ارسال مجدد مقاله یا بخشی از مقاله خود که در نشریات داخلی یا خارجی به چاپ رسیده است، پرهیز کند.
- مقاله باید از هر نوع سرقت علمی (از آثار خود یا دیگران، اعم از نقل عبارت یا نقل به مضمون یا سرقت ایده دیگران بدون استناد) عاری باشد.
- نویسنده موظف است هرگونه تضاد منافعی را که احتمالاً بر نتیجه پژوهش و یا تفسیر یافتههای آنها تأثیرگذار بوده یا باعث تعارض احتمالی با منافع سایر مؤسسات یا افراد باشد، بهصورت شفاف مطرح کنند.
- اگر نویسندهای در هر مرحله (قبل از انتشار یا بعد از انتشار مقاله) متوجه اشتباه یا بیدقتی مهمی در اثر خود شود، موظف است مراتب را بهسرعت به مجله اطلاع دهد.
- نویسنده مسئول باید همزمان با ثبت مقاله، اسامی و اطلاعات همه نویسندگان همکار را نیز در سامانه ثبت کند.
- فرم تعهدنامه توسط نویسنده / نویسندگان مقاله امضا و همراه با مقاله ارسال گردد.
- مقاله باید از هر نوع تبعیض نژادی، قومی، جنسیتی و سیاسی عاری باشد.
- برای رعایت محرمانه بودن فرایند ارزیابی، نویسندگان باید در مقاله از ارائه هرگونه اطلاعاتی که منجر به شناخته شدن آنها شود، پرهیز کنند.
- در صورت استفاده از جداول، تصاویر، نمودارها و پرسشنامه تدوینشده توسط دیگران در مقاله، ارجاع به منبع اصلی الزامی است.
- استناد به منابع معتبر؛ نباید از منابع مشکوک یا فاقد اعتبار علمی استفاده یا به آنها استناد شود.
- چنانچه نویسنده / نویسندگان مقاله در هر مرحله از بررسی مقاله و قبل از انتشار تصمیم به بازپسگیری مقاله از مجله بگیرد / بگیرند، باید این درخواست با امضا و تأیید همه نویسندگان از طریق سامانه به مجله ارسال شود. نویسندگان موظف به پرداخت و جبران همه هزینههای صرف شده در مورد مقاله هستند.
- بعد از انتشار مقاله، نویسنده / نویسندگان صرفاً در صورت وجود خطا و اشتباهات غیرقابل اصلاح در مقاله، میتوانند تقاضای حذف مقاله را از مجله داشته باشند. این درخواست باید با امضاء و تأیید همه نویسندگان و ذکر همه دلایل درخواست حذف مقاله به مجله ارسال گردد. هیئت تحریریه بعد از بررسی دلایل تصمیمگیری خواهد کرد. همچنین بعد از حذف مقاله، در اولین شماره جاری مجله دلایل این اتفاق توسط سردبیر به جامعه علمی اعلام خواهد شد.
وظایف اخلاقی داور
- داور باید با بررسی محتوایی و کیفی مقاله، به سردبیر و اعضای هیئت تحریریه در پذیرش یا رد مقاله کمک کرده و با ارسال اصلاحیه به نویسندگان، در ارتقای سطح کیفی مقاله و مجله سهیم باشد.
- داور باید بلافاصله پس از بررسی خلاصه مقاله، سردبیر نشریه را از تصمیم خود دربارۀ پذیرش یا عدم پذیرش داوری (به دلیل نبودن موضوع مقاله در حوزه کار داور، کمبود وقت یا...) مطلع کند. در صورت پذیرش داوری، مقاله را در زمان مقرر داوری کند.
- اگر مقاله خارج از حوزهٔ تخصص داور است، باید از ارزیابی آن امتناع ورزد.
- داور باید به محرمانه بودن فرایند ارزیابی احترام بگذارد و نباید اطلاعات مربوط به مقاله را قبل از داوری، هنگام داوری و بعد از آن در اختیار دیگران قرار دهد.
- داور باید مقالات را بهطور عینی، بیطرف و عادلانه ارزیابی کرده و از جهتگیریهای شخصی در توصیهها و قضاوتهای خود بپرهیزد.
- داوری مقالات باید بر اساس مستندات علمی و استدلال کافی باشد، با روشنی بیان شده و از دخالت دادن مسائل قومی، ملیتی، نژادی، سیاسی، مذهبی و جنسیتی در داوری پرهیز شود.
- داور موظف است منابعی را که نویسنده به آنها ارجاع داده، شناسایی و بررسی کند.
- داور موظف است در صورت مشاهدهٔ هرگونه شباهت یا همپوشانی بین اثر ارسالی و مقالهای دیگر، مراتب را به سردبیر اطلاع دهد.
- داور نباید از اطلاعات یا ایدههایی که در فرایند ارزیابی به دست آورده است، برای منافع شخصی استفاده کند.
- داور باید از ارزیابی مقالاتی که از نظر وی مشمول تضاد منافع اعم از منافع مشترک مالی، سازمانی، شخصی یا هرگونه ارتباط دیگر با شرکتها، نهادها یا افراد مرتبط با مقالات است، امتناع ورزد.
- داور در صورت آگاهی از هویت نویسنده، نباید بدون اجازه سردبیر مستقیماً وارد بحث و ارتباط با وی شود.
- داور اگر متوجه شد که مقاله برای نشریه دیگری ارسال شده یا مقاله برگرفته از آثار چاپ شده یا چاپ نشده دیگران است، باید سردبیر را در جریان بگذارد.
- داور باید از بهکارگیری عبارات توهینآمیز، خشن و غیرعلمی در داوری پرهیز کند.
- داور نباید داوری مقاله را بدون اطلاع سردبیر، به شخص دیگری واگذار کند.
وظایف اخلاقی سردبیر
- سردبیر مسئول تصمیمگیری نهایی در پذیرش یا رد مقالات ارسالی است. این امر با کمک هیئت تحریریه و با رعایت مسائل مربوط بهحق کپیبرداری، سرقت علمی و... و صلاحدید داوران انجام میگیرد.
- سردبیر باید پیوسته در جهت ارتقای سطح کیفی نشریه تلاش کند.
- سردبیر باید با برخورداری از آزادی و اختیار و با حفظ استقلال علمی، به انجام وظایف سردبیری ازجمله پذیرش یا رد مقالات بپردازد.
- قضاوت سردبیر در مورد مقالات، باید صرفاً بر اساس شایستگی علمی باشد. بنابراین سوگیری شخصی یا در نظر گرفتن ملیت، جنسیت، مذهب و مسائل قومی، نژادی و سیاسی نباید ملاک رد و قبول مقالات باشد.
- سردبیر و هیئت تحریریه نباید اطلاعات مربوط به مقاله را جز برای داوران، نویسندگان و ویراستاران افشا کنند.
- آن بخش از مطالب مقالات ارسالی که منتشر نشده، نباید در پژوهش شخصی سردبیر یا هیئت تحریریه استفاده شود.
- اطلاعات یا ایدههای محرمانه که از طریق ارزیابی مقالات کسب شده، لازم است بهطور محرمانه حفظ شود و برای منافع شخصی استفاده نشوند.
- سردبیر همیشه باید استراتژیهایی را بهمنظور بالا بردن کیفیت مقالات، پیشنهاد داده و اجرا کند.
- سردبیر باید تلاش کند پاسخگوی نیازها و سؤالات و درخواستهای مخاطبان و نویسندگان باشد.
- سردبیر باید در جهت آموزش اخلاق پژوهش به نویسندگان و مخاطبان کوشا باشد.
- در انجام وظایف سردبیری معیارهای اخلاقی و عقلانی، نباید تحتالشعاع نیازهای مالی قرار گیرد.
- سردبیر باید به اصلاحات پیشنهادی داوران و در مقابل، به پاسخهای مستدل و منطقی نویسندگان احترام بگذارد.
- سردبیر موظف است متناسب با عنوان هر مقاله و با توجه به زمینه تخصصی، داوران شایسته برای مقالات انتخاب کند.
- سردبیر باید مراقب باشد مقاله مشمول کپیرایت و سرقت علمی نباشد.
سرقت علمی
- مطابق کمیته اخلاق بین المللی نشر(Cope)، مراد از سرقت علمی این است که نویسنده مطالب یک اثر چاپ شده یا نشده (مقاله، کتاب، پایاننامه و...) را (عیناً یا با تغییر در عبارات، ولی با حفظ سبک نگارشی نویسنده اول، یا با عبارت و سبکی متفاوت)، یا ایده دیگران را بدون استناد به منبع اصلی، در مقاله خود ذکر کرده باشد.
- در سرقت علمی فرقی ندارد که نویسنده مطالب چاپ شده قبلی خود را بدون استناد به اثر اولیه مجدداً به چاپ برساند یا مطالب چاپ شده یا چاپ نشده دیگران را.
- این نشریه تلاش میکند از هر نوع سرقت علمی در مقالات پیشگیری کند. ازاینرو همه مقالات، قبل از مرحله داوری، از طریق نرمافزار سمیم نور مشابهت یابی میشوند. درصورتیکه مشخص شود در مقاله سرقت علمی صورت گرفته است، مقاله رد میشود.
- اگر بعد از انتشار مقاله مشخص شد که نویسنده مرتکب سرقت علمی شده است، مقاله از روی سایت مجله برداشته شده و هیئت تحریریه در جریان قرار میگیرند.
